Φθόριο και Φθορίωση

Το Φθόριο (F) ή Fluoride στα Αγγλικά, είναι ένα φυσικό μεταλλικό στοιχείο το οποίο υπάρχει σε μικρές ποσότητες στο πόσιμο νερό και στα τρόφιμα. Έρευνες έχουν δείξει ότι το φθόριο συμβάλλει στη μείωση της τερηδόνας και αποτελεί πλέον το σημαντικότερο προληπτικό μέτρο κατά της τερηδόνας.
Η χρήση φθορίου από τον οδοντίατρο λέγεται φθορίωση. Η φθορίωση των δοντιών αφορά την τοπική εφαρμογή φθορίου στις επιφάνειες των δοντιών για την προστασία τους από την τερηδόνα. Εφαρμόζεται κυρίως κατά την παιδική ηλικία αλλά και σε ενήλικες, με στόχο την προληπτική ενίσχυση της αντοχής των δοντιών αλλά και τη θεραπεία και αναστροφή της πορείας μιας αρχόμενης τερηδόνας.
Τα μικρόβια, που υπάρχουν φυσιολογικά στο στόμα, διασπούν τα σάκχαρα των τροφών και παράγουν οξέα. Τα οξέα αυτά διαλύουν την εξωτερική σκληρή επιφάνεια (αδαμαντίνη) του δοντιού και σχηματίζουν μια πύλη εισόδου. Όταν φθάσουν στο μαλακό εσωτερικό (οδοντίνη) του δοντιού, τότε σχηματίζουν μια κοιλότητα στο εσωτερικό του δοντιού την τερηδόνα. Σε αρχικά στάδια η τερηδόνα δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή από εσάς παρά μόνο από τον οδοντίατρο.

 Το Φθόριο έχει την μοναδική ιδιότητα να κάνει την αδαμαντίνη λιγότερο διαλυτή από τα οξέα των μικροβίων, άρα να αντέχει περισσότερο.

 Το φθόριο ενσωματώνεται στην αδαμαντίνη του δοντιού, καθιστώντας την πιο ανθεκτική στο οξέα που παράγονται από τα μικρόβια και προκαλούν την τερηδόνα. Για να δράσει το φθόριο πρέπει να εφαρμοστεί τοπικά στο στόμα και δεν έχει καμία δράση αν καταποθεί όπως τα υπόλοιπα φάρμακα.
Η φθορίωση των δοντιών είναι μια θεραπεία που εφαρμόζεται κυρίως στα παιδιά για την προστασία των ευαίσθητων δοντιών τους. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη μεταξύ των ηλικιών 6 και 15, την περίοδο δηλαδή που σχηματίζονται και ανατέλουν τα μόνιμα δόντια.
Χρησιμοποιείται όμως και σε ενήλικες, κυρίως σε άτομα που αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο τερηδόνας ή πρόβλημα υπερευαισθησίας. Η συνηθέστερη περίπτωση χρήσης της φθορίωσης στους ενήλικες αφορά σε δόντια με εκτεθιμένο τμήμα της ρίζας λόγω υφίζησης των ούλων. Η ρίζα του δοντιού, καλύπτεται απο οστείνη, η οποία είναι λεπτότερη και όχι τόσο σκληρή όσο η αδαμαντίνη, με συνέπεια να είναι πιο επιρρεπής σε τερηδονισμό ή σε αποτριβές που τελικα προκαλούν την υπερευαισθησία. Η τοπική φθορίωση βοηθά στην ενίσχυση αυτής της περιοχής μειώνοντας τα συμπτώματα της ευαισθησίας καθώς και τον κίνδυνο τερηδόνας.
Οι Κυριότερες πηγές Φθορίου είναι οι εξής:
• Οδοντόκρεμες με Φθόριο (Fluoride). Πρακτικά όλες οι σύγχρονες οδοντόκρεμες περιέχουν φθόριο ή Fluoride, όπως συνήθως αποκαλείται.
• Στοματικά διαλύματα για πλύσεις και Gel Φθορίου.
• Από τα τρόφιμα, κυρίως το τσάι (μαύρο ή πράσινο), τα ψάρια (σαρδέλες, σκουμπρί, κολιός) και τα θαλασσινά (γαρίδες).
Η φθορίωση στο ιατρείο μπορεί να γίνει με δύο τρόπους. Ό ένας είναι με δισκάρια και ο άλλος με βερνίκι φθορίου.


Capture2Η φθορίωση με δισκάρια αποτελεί την πιο συνηθισμένη μέθοδο φθορίωσης στα παιδιά, όπου συνήθως οι ανάγκες φθορίωσης αφορούν όλα νεογιλά δόντια. Τα φθοριούχα gel που χρησιμοποιούνται περιέχουν πολύ υψηλή συγκέντρωση φθορίου και τοποθετούνται σε ειδικά δισκάρια μιας χρήσης τα οποία εφαρμόζονται ταυτόχρονα στην άνω και στην κάτω γνάθο και παραμένουν στο στόμα για 1-4 λεπτά. Συνήθως έχουν γεύση με φρούτα για να είναι πιο ευχάριστη η διαδικασία στα παιδιά.
Η διαδικασία είναι τελείως ανώδυνη, προσφέρει προστασία από την τερηδόνα μέχρι και κατά 60% και πρέπει να επαναλαμβάνεται 2-4 φορές το χρόνο.
 

 

Capture3

 

Η φθορίωση με βερνίκι χρησιμοποιείται περισσότερο σε ενήλικες αλλά και σε παιδιά που απαιτείται εντοπισμένη εφαρμογή φθορίου σε ορισμένα μόνο δόντια. Τα βερνίκια φθορίου είναι ουσίες με πολύ υψηλή συγκέντρωση φθορίου και με ειδικό πινέλο, επαλείφονται στο δόντι (στην αδαμαντίνη ή την οστείνη). Το υλικό μπορεί να σκληραίνει γρήγορα αλλά πρέπει να αποφεύγεται το βούρτσισμα και το φαγητό για τις επόμενες 4 ώρες τουλάχιστον.

Capture4

Το φθόριο προστατεύει από την τερηδόνα όταν χορηγείται σε φυσιολογικές ποσότητες.Γι' αυτό χρειάζεται προσοχή στην ποσότητα λήψης φθορίου ενός παιδιού σε καθημερινή βάση.Μέχρι την ηλικία των 6 ετών τα παιδιά δεν μπορούν να ελέγξουν τον μηχανισμό κατάποσης και θεωρούμε πως όσο φθόριο μπαίνει στο στόμα καταπίνεται. Αν λοιπόν, το παιδί καταπίνει καθημερινά μεγαλύτερη ποσότητα φθορίου από αυτή που πρέπει, τότε κινδυνεύει να εμφανίσει φθορίαση, με αποτέλεσμα, τα μόνιμα δόντια να εμφανίζουν κηλίδες.
Ακριβώς γι' αυτό το λόγο, η περιεκτικότητα της οδοντόκρεμας σε φθόριο ποικίλει, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού. Οι γονείς πρέπει να ελέγχουν τη σχετική ένδειξη στη συσκευασία της οδοντόκρεμας και να μη βασίζονται απλά στις ηλικίες που αναγράφονται στο προϊόν. Επιπλέον, η ποσότητα της οδοντόκρεμας που χρησιμοποιείται πρέπει να είναι μικρή (μεγέθους μπιζελιού) και το βούρτσισμα των δοντιών να γίνεται πάντα υπό την επίβλεψη των γονιών.

Η κύρια πηγή φθορίου πρέπει να είναι μόνο μία και η συμπληρωματική χορήγηση θα πρέπει να αποφασίζεται από τον οδοντίατρο συνεκτιμώντας την ηλικία, τον τερηδονικό κίνδυνο και άλλες πιθανές πηγές φθορίου. Συμπληρώματα φθορίου είναι οι φθοριούχες τσίχλες, τα φθοριούχα διαλύματα και τα δισκία φθορίου.

Όταν γίνεται τοπική εφαρμογή φθορίου, σχηματίζονται και εναποτίθενται πάνω στην επιφάνεια του δοντιού μικρά σφαιρίδια φθοριούχου ασβεστίου. Αυτά τα σφαιρίδια λειτουργούν σαν δεξαμενές φθορίου απελευθερώνοντας σταδιακά το φθόριο και το ασβέστιο, προστατεύοντας το δόντι από τις επιθέσεις των οξέων για μεγάλο χρονικό διάστημα. Παράλληλα σφραγίζουν τυχόν εκτεθιμένα οδοντικά σωληνάρια της οδοντίνης ανακουφίζοντας από τα συμπτώματα της υπερευαισθησίας.

ΓΙΩΡΓΟΣ Χ. ΑΝΔΡΙΤΣΟΣ

Χειρουργός Οδοντίατρος

Πατριάρχου Ιωακείμ 37, Κολωνάκι

2130247608, 6982230190